ARDIT BIDO, ARTUR AJAZI & ERALD KAPRI

I thonë “Ueah”, sepse kështu kishte emrin bashkëpatrioti i tij futbollist i Milanit dhe kjo gjë edhe pse nuk e ka bërë legal dhe me siguracione në Shqipëri, i ka siguruar 5 mijë lekë të reja shtesë page. Ky njeri i fshihet policisë shqiptare, jo sepse ka kryer ndonjë krim, por sepse në Shqipëri është emigrant ilegal. Ai vuan të njëjtat ankthe si më shumë se 200 mijë shqiptarë në Greqi a gjetkë dhe është i detyruar të pajtohet me ripagëzimin që i ka bërë pronari i tij. Shqipëria është “Amerika” e liberianit që vjen prej njërit prej vendeve më të varfra në botë. Liberalizimi i vizave për të dhe të tjerët si ai nuk përbën “lajm”. E kanë gjetur tokën e tyre “të premtuar” pikërisht këtu në Shqipëri. Të ardhur me vizë turistike, me vizë për punë apo tërësisht ilegalisht, ata janë fenomeni kahkundërt i një të katërtës së shqiptarëve që kanë lënë atdheun e tyre për një të ardhme më të mirë. Emigrantë në Shqipëri, për shumëkënd mund të duket një barsoletë, por sot, në vendin tonë janë më shumë se një mijë të tillë.

Nga klandestinë, në të ligjshëm e nga të mirëpaguar, në njerëz që vuajnë për bukën e gojës; disa prej tyre të integruar e të tjerë që pësojnë atë çka ne ankohemi se u kanë bërë popujt e tjerë shqiptarëve në emigracion; në një tablo shumëngjyrëshe, shumëfetare e shumëkombëshe. Në derën “ngjitur” jetojnë 1331 emigrantë të ligjshëm, por thuhet se ka disa herë më shumë “të paligjshëm”, që kanë ardhur në Shqipëri për një jetë më të mirë; për të mbajtur me bukë prindërit diku larg, në një vend edhe më të varfër se vendi ynë apo për të mundësuar rritje profesionale, që mund t’u shërbejë në vitet në vijim.

“Ueah”

“Emrin jo [nuk e] them, po këtu [më] thonë Ueah”. Katër vjet më parë, teksa qindra e ndoshta mijëra njerëz me fytyrë të skuqur nga dielli prisnin policin e ambasadës greke e italiane për të shqiptuar emrin e tyre e për të parë brenda në pasaportë një vizë, ai erdhi në Tiranë. Kishte marrë rastësisht një vizë turistike, por qëllimi i tij nuk ishte turizmi. Ishte i njëjti qëllim me të gjithë ata që kanë marrë viza turistike për në Greqi e Itali. I kishin thënë se Shqipëria nuk ishte vendi më i mirë për të shkuar, por nuk kishte zgjedhje tjetër; vendosi ta provonte. Ndoshta, në të ardhmen, me ndonjë miqësi ose duke nxjerrë mënjanë ndonjë të hollë nga puna që do të bënte, do të mund të shkonte në një vend më të përparuar ose më mirë, do të mund të kishte bërë aq para sa të kthehej krenar në vendlindjen e tij.

Në aeroportin “Nënë Tereza”, ku kishte zbritur si turisti i radhës që prek tokën e Tiranës, e kishin parë me habi. Edhe pse “turist”, ngjyra e lëkurës nuk ishte diçka e zakontë për punonjësit dhe kryeqytetasit e Shqipërisë e as për taksistin që thirri. Destinacioni ishte i thjeshtë: një vend pune, një dhomë dy me dy e sa më pak shpenzime, për të dërguar ato të holla që i kishte kërkuar me ngulm, por edhe me zemër të thyer, nëna, nga fshati i origjinës, në Liberi. Shpresa e tij ishte që një orë e më parë të ikte në vendin më të parë të BE-së që do t’i jepej mundësia, por fati dhe pamundësia e lanë në periferinë e Durrësit, që tashmë është kthyer në shtëpinë e tij.

Emrin nuk na e thotë, na tregon historinë e tij të shkurtër. As fotografi, ilegal tashmë, pa të holla të mjaftueshme për t’u larguar, i pasiguruar në punë. Kur erdhi në Shqipëri, arriti që të gjente një punë në ndërtim. Ashtu sikundër shqiptarëve në Greqi, që nuk mbeti Ahmet pa u bërë Jorgo e Sulejman pa u bërë Thanas (për të mos përmendur Teutat, Agronët dhe Gjergjët), edhe atij pronari i gjeti një emër të ri; veçse jo shqiptar.

Emri i tij i vërtetë mezi shqiptohet dhe pronari i firmës së ndërtimit që e ka punësuar, e thërret Ueah, për shkak të ish-futbollistit milanist, i cili ishte nga Liberia e më pas kandidoi edhe për President në vendin e tij. Sot, si klandestin, ai jeton “i fshehur” në periferinë e Durrësit e shumica e njohin si futbollist (emri duket se ka luajtur rolin e tij) dhe jo si punëtor krahu. Megjithatë, duket se ishte paksa më i privilegjuar se të tjerët. Me shqipen e tij të çalë tregon se merr pak më shumë të holla se punëtorët e tjerë për shkak se është... tifoz me Milanin, skuadrën e zemrës së pronarit të kompanisë ku punon.

E megjithatë, këto të ardhura janë më të vogla se paga mesatare e shqiptarëve, që afërmendsh është e pamjaftueshme për një emigrant në Shqipëri...

Pasi përfundon ditën e tij të punës, orë të tëra nën diell e në të ftohtë në ndërtimin e pallateve, vilave, e objekteve luksoze, “Ueah” kthehet në një dhomë dy me dy që prej katër vitesh është gjithçka që ai ka; dhe kjo është me qera. Miqtë e tij janë të paktë; të qenit “ndryshe” për të është aq e vështirë sa të qenit “ndryshe” për emigrantët shqiptarë jashtë vendit e afria që i tregojnë atij, është po aq “dashamirëse” sa kanë përjetuar edhe bashkëkombësit tanë kur kanë ikur për një jetë më të mirë.

Turkije jok, Arnavutlluk evet

Krejt ndryshe është historia e Xhihanit dhe Ekinit. Profesionistë, që emigruan në vendin tonë për arsye punësimi, por që thjesht e gjetën veten e tyre në shoqërinë shqiptare, ndoshta pse kjo e fundit ishte më e hapur për t’i pranuar. Xhihan Sozen jeton prej 9 vitesh në Shqipëri, ai ka ardhur nga Stambolli, ku ka punuar edhe atje si mekanik, por në kompaninë “KURUM” ai punon si shef mekanike. Është familjar dhe ka dy fëmijë. Duke folur për historinë e ardhjes tij, Xhihan Sozen shprehet: “Kam ardhur qysh në vitin 2000, ku asokohe gjeta një Shqipëri pa drita, kishte shumë mungesa, sistem telefonie celulari jok (turqisht për jo), kompjuterik jok, mungonte energjia me orare të zgjatura, por sot Shqipëria është krejt ndryshe, familja ime është e kënaqur, jetojmë mes shqiptarëve, duke mos pasur kurrfarë ambicie dhe diskriminimi nga ata, na pëlqen klima, njerëzit, ngrohtësia e tyre, këtu kam miq e byrazerë, kam nisur të flas mirë shqipen, të mësoj zakonet tuaja dhe nuk kam ndërmend të largohem nga Shqipëria”.

Xhihani thotë: “Nuk ka dallesa në pagat tona, ato nuk ndryshojnë shumë nga mekanikët e talentuar shqiptarë, ajo më mjafton të paguaj qeranë dhe mbajtur familjen time, në Shqipëri standardet e jetesës po rriten çdo ditë, biznesi po lulëzon”. Sipas tij, “ka mjaft specialistë turq që aplikojnë të punojnë në Shqipëri, ata përzgjedhin vendin tuaj (dhe jo fjala vjen Rusinë apo ndonjë vend tjetër lindor) sepse ndihen mirë, ndihen ngrohtë dhe se ky vend po merr zhvillim të mahnitshëm çdo ditë”.

Ekin Belek është inxhinier, është 24 vjeç dhe prej 19 muajsh jeton në Shqipëri dhe punon në kompaninë turke “KURUM”. Në bisedë me Ekinin mëson se ai është nga qyteti Diarbakir dhe ka mbaruar studimet e larta në Stamboll.

“Ardhja ime ka ardhur pas aplikimit zyrtar pranë kompanisë “KURUM”, e cila ka aktivitet edhe në dy qytetet kryesore, Elbasan dhe Durrës, nuk kisha ardhur asnjëherë në Shqipëri, por e njihja vendin tuaj nga historia, kisha studiuar shumë historinë e Ballkanit dhe Shqipërisë, kisha mësuar për regjimin e Enver Hoxhës, për qeverisjen e tij komuniste dhe popullin tuaj. Unë sot jam inxhinier pranë “KURUM”-it dhe ndihem mirë, kam miq e shokë, kam kolegë që shkojmë mirë, ndihem si në Diarbakirin tim të largët. Paga ime e përballon qeranë e apartamentit, jetesën dhe gjithçka më duhet, madje dua të them se jetesa këtu është më e mirë se në qytetin tim, mua më pëlqen dhe ndihem i kënaqur”. Ekin Belek është beqar, por kur e pyet për familjen, ai shprehet duke qeshur: “Do të më pëlqente të krijoja familjen time me një vajzë shqiptare, ne kemi mjaft zakone e gjëra të përbashkëta. Me shqiptarët reagojmë sikur të ishim me turqit tanë, janë njerëz të mirë, bujarë e të zgjuar”. “Ueah”, Ekini dhe Xhihani janë vetëm tri raste të atyre që kanë përzgjedhur apo kanë mbetur rastësisht në vendin tonë, jo vetëm për pak kohë, por për të jetuar këtu. Sivjet, “të huajt” e derës në krah janë vetëm 1331, por me kalimin e viteve, ata ndoshta do të jenë më shumë.

standart