Ngrohja globale, alarm i rremė?
Faqja 1 e 1 • Share •
26012010
Ngrohja globale, alarm i rremė?
Wall Street Journal"
Nėntorin e kaluar kreu i Panelit Ndėrqeveritar tė OKB-sė pėr ndryshimet klimatike, Raxhendra Paēauri, kritikoi ashpėr dhe hidhur ministrin e mjedisit tė Indisė. Ky i fundit kishte vėnė nė pikėpyetje idenė se ngrohja globale po shkrinte me shpejtėsi akujt e Himalajeve. Ne kemi njė ide shumtė tė qartė tė asaj qė po ndodh, tha Paēauri pėr tė pėrditshmen britanike Guardian. Nuk e di pse ministri e mbėshtet kėtė studim tė paqėndrueshėm. Ėshtė njė deklaratė tejet arrogante. Por, kur vjen puna te studimet e paqėndrueshme, vėshtirė se ka ndonjė qė e meriton njė emėr tė tillė mė shumė se raporti i Panelit Ndėrqeveritar pėr Ndryshimet klimatike. Raporti i tyre i vitit 2007, kėmbėngulte se akujt e Himalajeve, qė ushqejnė lumenjtė, tė cilėt janė burim jete pėr njė pjesė tė madhe tė Azisė jugore, sipas tė gjitha gjasave do tė zhduken nė vitin 2035. Hollimi i akujve tė Himalajeve i atribuohet mė sė shumti ngrohjes globale, qė ėshtė shkaktuar nga rritja e sasisė sė gazrave tė lėshuar nė atmosferė, shkruhet nė raportin e vitit 2007. Tashmė ėshtė bėrė e qartė se ky element, qė fitoi shumė publicitet atė kohė, ėshtė marrė nga njė raport i vitit 2005, i organizatės World Wildlife, i cili bazohej nė njė koment tė vitit 1999 nga eksperti indian i akujve Sied Hasnain. Tani zoti Hasnain thotė se ėshtė cituar gabimisht. Pėr mė tepėr Paneli i Kombeve tė Bashkuara nė vitin 2006 ishte informuar nga Gorg Kaser, njė ndėr ekspertėt mė tė njohur nė botė pėr akullnajat, se pretendimi qė akujt e Himalajeve do tė shkrinin nė vitin 2035 ishte i pabazė. Ky numėr nuk ėshtė njė gabim i vogėl, por ėshtė shumė larg sė vėrtetės, i tha agjencisė franceze tė lajmeve Kaser. Ai shtoi se, ėshtė aq e gabuar, sa nuk ia vlen as tė diskutohet. Paneli i Kombeve tė Bashkuara mbi ndryshimet klimatike gjatė kėsaj jave nisi tė pranojė se pretendimi nuk kishte bazė tė shėndoshė, madje zoti Paēauri tha se i kalonte pak konceptet mbi baza shkencore. Gabimi ėshtė vetėm njė element qė nxjerr nė pah falsitetin e alarmit mbi ngrohjen globale. Nė raportin e panelit tė OKB-sė pėr klimėn ka shumė pasaktėsi. Nė tė thuhet se viti 1998 ishte viti mė i nxehtė nė Shtetet e Bashkuara, ēfarė nuk ėshtė e saktė, 1934 ėshtė viti qė mban rekord. Po aty thuhet se niveli i deteve do tė rritet nė shkallė tė tillė qė shpejt do ta mbulojė Floridėn. Sipas llogaritjeve mė tė besueshme, mendohet qė rritja reale do tė jetė vetėm 19 inē deri nė vitin 2100. Po kėshtu thuhet se arinjtė polarė janė tė rrezikuar nga ngrohja globale. Popullsia e arinjve polarė ėshtė e stabile, nė mos ka njohur rritje. Me pasaktėsi tė tilla mund tė vazhdohet gjatė. Pėr informacion, akujt e Himalajeve po njohin njė lloj tėrheqje, po kjo tendencė ėshtė vėnė re qė nga mesi i shekullit tė XIX-tė, kohė kur nisėn matjet. Arsyet pėr njė dukuri tė tillė janė komplekse dhe nuk janė kuptuar mirė. Jemi tė kėnaqur kur shkencėtarė tė pėrgjegjshėm e pranojnė tė vėrtetėn. Nėse ata do tė mund ta ndihmonin Panelin Ndėrqeveritar tė OKB-sė pėr ndryshimet klimatike, qė ti kishin faktet e sakta, atėherė raporti i tyre mund tė kishte mė shumė vlerė.
Komenti i VOA-s: Ndikimi i ngrohjes globale nė Finlandė/Tereni me dėborė, kafshėt arktike dhe dimri i bukur, asete natyrore nė skajin mė verior tė gadishullit skandinav, Lapland, thuhet se janė nė rrezik tė ngrohjes globale. Nė Finlandė, parashikohet qė periudha e kohės kur ky vend ėshtė i mbuluar nga dėbora do tė shkurtohet, ndėrkohė qė sasia totale e borės do tė shtohet, veēanėrisht nė stinėn e dimrit. Arinjtė polarė dhe kukuvajkat strehohen nė dėborė nė kopshtin zoologjik Ranua, plus ngricat mbi ujin e lumenjve: skena tipike tė dimrit nė Lapland. Por kjo mund tė ndryshojė nė njė tė ardhme jo shumė tė largėt pėr shkak tė ndryshimeve klimatike. Qė prej fillimit tė shekullit, mendimi se ngrohja globale ėshtė njė sfidė e sė ardhmes sė largėt dhe jo njė problem qė kėrkon masa urgjente, ka ndryshuar, ndėrsa studimet dhe kėrkimet kanė nxjerė nė pah mė shumė hollėsi meteorologjike rreth pasojave tė ngrohjes globale. Natyrisht qė ėshtė njė ēėshtje shumė e rėndėsishme pėr ne qė punojmė dhe banojmė nė Lapland. Nė fakt, ne kemi disa programe dhe projekte qė meren me ēėshtje tė ngrohjes globale, thotė Jari Pasanen, drejtor i departamentit tė qendrės rajonale pėr mbrojtjen e mjedisit nė Lapland. Rezultatet mė tė fundit na tregojnė se ka mundėsi qė rajonet arktike, si Laplandi do tė preken mė shumė, madje e njėjta gjendje mund tė shikohet nė mbarė rajonin e Arktikut. Pra kjo zonė ėshtė e pambrojtur e kjo ėshtė arsyeja qė ndikimi ėshtė mė i fortė nė pjesėn veriore tė Evropės. Sipas organizatės qė meret me vlerėsimin e ndikimit tė klimės nė Arktik, temperatura mesatare vjetore nė atė zonė ėshtė ngritur thuajse dy herė mė shumė se sa pjesa tjetėr e botės. Nė rajone tė Arktikut, zona tė mėdha tokėsore e ujore, tė ekspozuara nga tėrheqja e akullit dhe borės, absorbojnė mė shumė energji diellore dhe pėrforcojnė paralajmėrimin e ngrohjes globale. Ndikimi i ngrohjes globale po vėrehet gjithnjė e mė shumė nė Finlandė, ndėrkohė qė pakėsohet numri i shumė specieve arktike dhe speciet e jugut pėrhapen drejt veriut. Nė Lapland, bashkitė e tre qyteteve po marin pjesė nė njė projekt ndėrkombėtar, qė synon tė ulė ndikimin e ngrohjes globale dhe tė ndihmojė banorėt ti pėrshtaten ndryshimeve tė klimės. Clim-ATIC ėshtė njė projekt evropian prej 2.4 milion Eurosh, i cili filloi mė 1 Mars 2008 dhe do tė vazhdojė deri nė 30 prill tė vitit 2011. Nė kėtė projekt marrin pjesė edhe Skocia, Suedia, Norvegjia dhe Grenlanda. Nė qytetin Rovaniemi tė Finlandės, projekti pėrqėndrohet nė pėrgatitjet pėr ndryshimet e klimės. Miikka Halonen, menaxher i projektit Clim-ATIC nė Rovaniemi, pėrshkruan atė qė i shqetėson shumė banorėt e Laplandi. Nėse dimri ėshtė i shkurtėr, kjo ndikon tek sezoni i Krishtlindjeve. Dimri dhe turistėt e Krishtlindjeve janė shumė tė rėndėsishme pėr qytetin tonė prandaj ne kemi nevojė pėr dėborė. Kemi nevojė edhe pėr dėborėn e dimrit dhe pėr plakun e vitit tė ri. Rreth 20 kilometra nga Rovaniemi, mund tė shikosh 20 deri 40 centimetra dėborė.
Njė prej ēėshtjeve qė projekti Clim-ATIC pėrpiqet ti japė pėrgjigje ėshtė pėr shembull, se ēfarė pasojash do tė ketė ngrohja globale tek pėrmbytjet e shkaktuara nga lumenjėt e pėrrenjtė e Laplandit. Mendoj se me qė Rovaniemi shtrihet mes dy lumenjve, nėse kemi pėrmbytje tė mėdha, do tė kemi edhe dėme tė mėdha. Kjo ėshtė njė ēėshtje shumė e rėndėsishme pėr topografėt dhe vendim-marrėsit e qytetit Rovaniemi.
Nė shkallė kombėtare, Finlanda i filloi pėrgatitjet pėr njė strategji pėr tiu pėrshtatur ndryshimeve klimatike nga fundi i vitit 2003. Kjo strategji synon tė shtojė aftėsinė e natyrės e tė njerzve pėr tiu pėrshtatur ndryshimeve klimatike nėpėrmjet minimizimit tė ndikimeve negative ose duke pėrfituar nga ndikimet pozitive. Meteorologu Juka Julkunen ėshtė i bindur se tė paktėn moti nuk do tė ndryshojė ndjeshėm nė tė ardhmen e afėrt. Ndoshta vjeshta ėshtė pak mė e ngrohtė se mė parė, por dimri, sidomos nė janar e shkurt, kėto muaj janė normalė. Lajm i mirė ky pėr vizitorėt qė duan tė argėtohen nė dėborė.
Nėntorin e kaluar kreu i Panelit Ndėrqeveritar tė OKB-sė pėr ndryshimet klimatike, Raxhendra Paēauri, kritikoi ashpėr dhe hidhur ministrin e mjedisit tė Indisė. Ky i fundit kishte vėnė nė pikėpyetje idenė se ngrohja globale po shkrinte me shpejtėsi akujt e Himalajeve. Ne kemi njė ide shumtė tė qartė tė asaj qė po ndodh, tha Paēauri pėr tė pėrditshmen britanike Guardian. Nuk e di pse ministri e mbėshtet kėtė studim tė paqėndrueshėm. Ėshtė njė deklaratė tejet arrogante. Por, kur vjen puna te studimet e paqėndrueshme, vėshtirė se ka ndonjė qė e meriton njė emėr tė tillė mė shumė se raporti i Panelit Ndėrqeveritar pėr Ndryshimet klimatike. Raporti i tyre i vitit 2007, kėmbėngulte se akujt e Himalajeve, qė ushqejnė lumenjtė, tė cilėt janė burim jete pėr njė pjesė tė madhe tė Azisė jugore, sipas tė gjitha gjasave do tė zhduken nė vitin 2035. Hollimi i akujve tė Himalajeve i atribuohet mė sė shumti ngrohjes globale, qė ėshtė shkaktuar nga rritja e sasisė sė gazrave tė lėshuar nė atmosferė, shkruhet nė raportin e vitit 2007. Tashmė ėshtė bėrė e qartė se ky element, qė fitoi shumė publicitet atė kohė, ėshtė marrė nga njė raport i vitit 2005, i organizatės World Wildlife, i cili bazohej nė njė koment tė vitit 1999 nga eksperti indian i akujve Sied Hasnain. Tani zoti Hasnain thotė se ėshtė cituar gabimisht. Pėr mė tepėr Paneli i Kombeve tė Bashkuara nė vitin 2006 ishte informuar nga Gorg Kaser, njė ndėr ekspertėt mė tė njohur nė botė pėr akullnajat, se pretendimi qė akujt e Himalajeve do tė shkrinin nė vitin 2035 ishte i pabazė. Ky numėr nuk ėshtė njė gabim i vogėl, por ėshtė shumė larg sė vėrtetės, i tha agjencisė franceze tė lajmeve Kaser. Ai shtoi se, ėshtė aq e gabuar, sa nuk ia vlen as tė diskutohet. Paneli i Kombeve tė Bashkuara mbi ndryshimet klimatike gjatė kėsaj jave nisi tė pranojė se pretendimi nuk kishte bazė tė shėndoshė, madje zoti Paēauri tha se i kalonte pak konceptet mbi baza shkencore. Gabimi ėshtė vetėm njė element qė nxjerr nė pah falsitetin e alarmit mbi ngrohjen globale. Nė raportin e panelit tė OKB-sė pėr klimėn ka shumė pasaktėsi. Nė tė thuhet se viti 1998 ishte viti mė i nxehtė nė Shtetet e Bashkuara, ēfarė nuk ėshtė e saktė, 1934 ėshtė viti qė mban rekord. Po aty thuhet se niveli i deteve do tė rritet nė shkallė tė tillė qė shpejt do ta mbulojė Floridėn. Sipas llogaritjeve mė tė besueshme, mendohet qė rritja reale do tė jetė vetėm 19 inē deri nė vitin 2100. Po kėshtu thuhet se arinjtė polarė janė tė rrezikuar nga ngrohja globale. Popullsia e arinjve polarė ėshtė e stabile, nė mos ka njohur rritje. Me pasaktėsi tė tilla mund tė vazhdohet gjatė. Pėr informacion, akujt e Himalajeve po njohin njė lloj tėrheqje, po kjo tendencė ėshtė vėnė re qė nga mesi i shekullit tė XIX-tė, kohė kur nisėn matjet. Arsyet pėr njė dukuri tė tillė janė komplekse dhe nuk janė kuptuar mirė. Jemi tė kėnaqur kur shkencėtarė tė pėrgjegjshėm e pranojnė tė vėrtetėn. Nėse ata do tė mund ta ndihmonin Panelin Ndėrqeveritar tė OKB-sė pėr ndryshimet klimatike, qė ti kishin faktet e sakta, atėherė raporti i tyre mund tė kishte mė shumė vlerė.
Komenti i VOA-s: Ndikimi i ngrohjes globale nė Finlandė/Tereni me dėborė, kafshėt arktike dhe dimri i bukur, asete natyrore nė skajin mė verior tė gadishullit skandinav, Lapland, thuhet se janė nė rrezik tė ngrohjes globale. Nė Finlandė, parashikohet qė periudha e kohės kur ky vend ėshtė i mbuluar nga dėbora do tė shkurtohet, ndėrkohė qė sasia totale e borės do tė shtohet, veēanėrisht nė stinėn e dimrit. Arinjtė polarė dhe kukuvajkat strehohen nė dėborė nė kopshtin zoologjik Ranua, plus ngricat mbi ujin e lumenjve: skena tipike tė dimrit nė Lapland. Por kjo mund tė ndryshojė nė njė tė ardhme jo shumė tė largėt pėr shkak tė ndryshimeve klimatike. Qė prej fillimit tė shekullit, mendimi se ngrohja globale ėshtė njė sfidė e sė ardhmes sė largėt dhe jo njė problem qė kėrkon masa urgjente, ka ndryshuar, ndėrsa studimet dhe kėrkimet kanė nxjerė nė pah mė shumė hollėsi meteorologjike rreth pasojave tė ngrohjes globale. Natyrisht qė ėshtė njė ēėshtje shumė e rėndėsishme pėr ne qė punojmė dhe banojmė nė Lapland. Nė fakt, ne kemi disa programe dhe projekte qė meren me ēėshtje tė ngrohjes globale, thotė Jari Pasanen, drejtor i departamentit tė qendrės rajonale pėr mbrojtjen e mjedisit nė Lapland. Rezultatet mė tė fundit na tregojnė se ka mundėsi qė rajonet arktike, si Laplandi do tė preken mė shumė, madje e njėjta gjendje mund tė shikohet nė mbarė rajonin e Arktikut. Pra kjo zonė ėshtė e pambrojtur e kjo ėshtė arsyeja qė ndikimi ėshtė mė i fortė nė pjesėn veriore tė Evropės. Sipas organizatės qė meret me vlerėsimin e ndikimit tė klimės nė Arktik, temperatura mesatare vjetore nė atė zonė ėshtė ngritur thuajse dy herė mė shumė se sa pjesa tjetėr e botės. Nė rajone tė Arktikut, zona tė mėdha tokėsore e ujore, tė ekspozuara nga tėrheqja e akullit dhe borės, absorbojnė mė shumė energji diellore dhe pėrforcojnė paralajmėrimin e ngrohjes globale. Ndikimi i ngrohjes globale po vėrehet gjithnjė e mė shumė nė Finlandė, ndėrkohė qė pakėsohet numri i shumė specieve arktike dhe speciet e jugut pėrhapen drejt veriut. Nė Lapland, bashkitė e tre qyteteve po marin pjesė nė njė projekt ndėrkombėtar, qė synon tė ulė ndikimin e ngrohjes globale dhe tė ndihmojė banorėt ti pėrshtaten ndryshimeve tė klimės. Clim-ATIC ėshtė njė projekt evropian prej 2.4 milion Eurosh, i cili filloi mė 1 Mars 2008 dhe do tė vazhdojė deri nė 30 prill tė vitit 2011. Nė kėtė projekt marrin pjesė edhe Skocia, Suedia, Norvegjia dhe Grenlanda. Nė qytetin Rovaniemi tė Finlandės, projekti pėrqėndrohet nė pėrgatitjet pėr ndryshimet e klimės. Miikka Halonen, menaxher i projektit Clim-ATIC nė Rovaniemi, pėrshkruan atė qė i shqetėson shumė banorėt e Laplandi. Nėse dimri ėshtė i shkurtėr, kjo ndikon tek sezoni i Krishtlindjeve. Dimri dhe turistėt e Krishtlindjeve janė shumė tė rėndėsishme pėr qytetin tonė prandaj ne kemi nevojė pėr dėborė. Kemi nevojė edhe pėr dėborėn e dimrit dhe pėr plakun e vitit tė ri. Rreth 20 kilometra nga Rovaniemi, mund tė shikosh 20 deri 40 centimetra dėborė.
Njė prej ēėshtjeve qė projekti Clim-ATIC pėrpiqet ti japė pėrgjigje ėshtė pėr shembull, se ēfarė pasojash do tė ketė ngrohja globale tek pėrmbytjet e shkaktuara nga lumenjėt e pėrrenjtė e Laplandit. Mendoj se me qė Rovaniemi shtrihet mes dy lumenjve, nėse kemi pėrmbytje tė mėdha, do tė kemi edhe dėme tė mėdha. Kjo ėshtė njė ēėshtje shumė e rėndėsishme pėr topografėt dhe vendim-marrėsit e qytetit Rovaniemi.
Nė shkallė kombėtare, Finlanda i filloi pėrgatitjet pėr njė strategji pėr tiu pėrshtatur ndryshimeve klimatike nga fundi i vitit 2003. Kjo strategji synon tė shtojė aftėsinė e natyrės e tė njerzve pėr tiu pėrshtatur ndryshimeve klimatike nėpėrmjet minimizimit tė ndikimeve negative ose duke pėrfituar nga ndikimet pozitive. Meteorologu Juka Julkunen ėshtė i bindur se tė paktėn moti nuk do tė ndryshojė ndjeshėm nė tė ardhmen e afėrt. Ndoshta vjeshta ėshtė pak mė e ngrohtė se mė parė, por dimri, sidomos nė janar e shkurt, kėto muaj janė normalė. Lajm i mirė ky pėr vizitorėt qė duan tė argėtohen nė dėborė.

Teuta- anetare i/e shquar

- Numri i postimeve: 3307
Points: 8532
Reputation: 45
Registration date: 08/12/2007
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti pėrgjigjeni temave tė kėtij forumi






